کتابخانه علامه دهخدا باغبادران

ادب الهی (کتاب سوم: تربیت فرزند)
مجتبی تهرانی
انتشارات مؤسسة فرهنگی پژوهشی مصابیح الهدی
365 صفحه

زنده ­یاد حضرت آیت­الله مجتبی تهرانی (رحمت الله علیه) در جلد سوم از درس­گفتارهای تربیتی خود طی 31 جلسه به مقولة بسیار حسّاس تربیت فرزند ­پرداخته­اند. ریشه­یابی دقیق مسائل مربوط به تربیت و جستجوی آن در عرصه­های مختلف زندگی و بالاخره دستورها و رهنمودهای عملی برای رسیدن به مقام شایستة یک انسان با ایمان در صفحه صفحة کتاب موج می­زند. ایشان در طی جلسان یاد­شده، تربیت فرزند را در چهار حوزة خانواده، مراکز آموزشی، محیط‌های رفاقتی و دوستی و در محل کار و اشتغال مورد بررسی قرار داده­اند.
مراحل تربیت کودک و اقتضائات هر مرحله، ابزار و روش‌های تربیت­کردن و تربیت­شدن، نقش حیاء در تربیت و منوط نبودن آن به قصد و اراده، نقش اصلاح ظاهر در تهذیب باطن، پیوند تفکیک­ناپذیر میان تعلیم و تربیت یا علم و ادب، حسّاسیت مراکز آموزشی و اهمّیت سرنوشت­ساز شخصیت استادان و آموزگاران، آثار ویرانگر انحرافات فکری و رفتاری متصدّیان آمور آموزشی و پرورشی، شیوة دوست­یابی و آزمودن رفیقان، آثار تربیتی شغل و حرفه و نیز همکاران و مراجعان در شکل­گیری شخصیت انسان، از جمله محورهای بسیار مهم مباحث این کتاب است که باید به دقّت خواند و درآنها اندیشه کرد و به کار بست.
مطالب این کتاب را باید توأمان از دو نگاه خواند: یکی از نگاه تربیت خود و دیگری از نگاه تربیت فرزندان؛ و در این میان به باور استاد، آنچه در این کتاب از دانستنی­ها و بایستنی­ها خواهید خواند، نخست باید راهنمای پرورش جان و روح خود ما باشد؛ و در غیر این صورت، تلاش برای تربیت فرزندان سودی نخواهد داشت.

====================

صوفی و چراغ جادو
نوشته: ابراهیم حسن بیگی
انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان
247 صفحه

صوفی و چراغ جادو، داستان پسربچه 12 ساله‌ای است به نام صوفی که در یک روستای ترکمن نشین زندگی می‌کند.
«صوفی» کلاس پنجم دبستان را تمام کرده است و منتظر است ببیند پدرش او را برای دورة راهنمایی به مدرسه می‌فرستد یا نه. جشن گندم است و همه به مهمانی «طواق حاجی» می‌روند که مرد ثروتمندی در روستاست. طواق حاجی، اسب سوارکاری دارد و سوارکارانش در مسابقات شرکت می‌کنند. صوفی در اسطبل طواق حاجی مشغول کار می‌شود و اسبِ لَنگی را که قادر به دویدن نیست از او می‌گیرد تا از آن نگهداری کند. او نام اسب را تیزتک می‌گذارد.
صوفی در طی داستان، چراغ جادویی پیدا می‌کند و غول چراغ جادو به او کمک‌های کوچک، ولی تأثیرگذاری می‌کند. صوفی اسب را برای درمان پیش پدربزرگش می‌برد و پیرمرد، اسب را درمان می‌کند. صوفی برای مسابقات آماده می‌شود و در مسابقة اول، حائز رتبة هشتم می‌شود. مادرش مشکل قلبی پیدا می‌کند، ولی به خیر می‌گذرد. غفور - پسر طواق حاجی - تیزتک را می‌دزدد، ولی طواق حاجی، اسب را به صوفی برمی‌گرداند. تیزتک در مسابقات اول می‌شود، ولی غول چراغ جادو گم می‌شود و صوفی می‌فهمد که...
خود نویسنده در خصوص کتابش اینگونه بیان می‌دارد که: «کار اصلی چراغ جادو، ارتباط با بچه‌ها و رساندن آن‌ها به آرزوهای‌شان بود، اما در چراغ جادوی ما یک بچه غول وجود دارد که نمی‌تواند بایستد و آرزو‌ها را برآورده کند و تنها راه رسیدن به آرزو را به بچه‌ها نشان می‌دهد.»

====================

ضیافت بلا: مقامات سلوکی در زیارت عاشورا
سید محمدمهدی میرباقری
انتشارات تمدن نوین
208 صفحه

این کتاب حاصل ترکیب و تنظیم متن دو دوره سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین سید محمّدمهدی میرباقری پیرامون مقایسة ارکان و مراحل سیر و سلوک متعارف و سیر و سلوک آمیخته با بلای معصومین (علیه‌السلام) است.

بر اساس آنچه در مقدمة این کتاب مطرح شده است هدف از خلقت، غایتی جز قُرب و لقای حضرت حق نیست، اما دو شیوه و راه برای پیمودن این مسیر غایی، پیشنهاد شده است: راه اول راهی است که بزرگان، علمای اخلاق و برخی ارباب معرفت به استناد آیات و روایات بیان فرموده‌اند که از عزم شروع می‌شود و به توبه، محاسبه، مراقبه، اعتدال و ذکر می‌رسد و راه دوم، سلوک با شفاعت اولیای خدا و درک بلای آن‌هاست. اگر راه اول را نیز چون عبادت ایام عادی سال فرض کنیم، راه دومْ به منزلة شب قدر، با مسیری کوتاه‌تر، پربارتر و پربرکت‌تر است. همة ریاضت‌ها برای رشد انسان مفیدند، اما هیچ‌یک به اندازة ابتلائات الهی، مؤثر نیستند؛ لذا می‌توان که از ابتلائات الهی، به عنوان بهترین نردبان سیر و سلوک نام برد. البته این دو راه اگر به هم ضمیمه شوند، هر کدام مکمل دیگری خواهد بود.

در فصل اول این کتاب، مراحل سیر و سلوک متعارف بررسی می‌شود و تبیین کلی از آداب تهذیب نفس و سیر به سویِ حضرت حق ارائه می‌شود و در فصل دوم، مقامات سلوکی در زیارت شریف عاشورا شرح داده خواهد شد. در این فصل، فرازهای زیارت عاشورا در شانزده عنوان تبیین شده است.

عناوین برخی از این فرازها عبارت‌اند از: «عوامل تنهایی ولی خدا»، «علت عقب ماندن افراد مختلف از قافلة عاشورا»، «لعن ارکان جبهه تاریخی باطل و رسیدن به سلم و حرب»، «تقاضای حضور در جبهة امام زمان (عجل‌الله فرجه‌الشریف) برای خون‌خواهی»، «رسیدن به مرتبة خون‌خواهی امام حسین (علیه‌السلام) و تقاضای رجعت»، «درخواست پاداش مصیبت‌زدگی»، «درخواست حیات و ممات محمد و آل محمد» و...

====================

 محض اطلاع (تحلیل محتوای جلد هفتم یادداشت‌های عَلَم)

نوشته غلامعلی حدّاد عادل
اتشارات فرارو
227 صفحه

این کتاب در حقیقت تحلیل جلد هفتم از مجموعه یادداشت‌های اسدالله عَلَم است. یادداشت‌های علم که در دوران وزارت وی در دربار توسط خودش به رشته تحریر در‌آمده به چند دلیل از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. نخست از آن جهت که دوره‌ای طولانی و مهم را در بر می‌گیرد و تقریباً دوازده سال آخر حکومت شاه را شامل می‌شود. دلیل دیگر نزدیکی علم با شخص شاه و دسترسی و آگاهی او از بسیاری از واقعیات سیاسی داخلی و خارجی است.

نویسنده معتقد است یادداشت‌های «عَلَم» که بیش از بیست سال از آغاز انتشارش می‌گذرد، به نحو قابل قبول مورد توجه قرار نگرفته و قابلیت بررسی‌های تاریخی و دانشگاهی بسیاری دارد که می‌تواند در رشته‌های تاریخ و علوم سیاسی موضوع بررسی انواع پایان نامه‌های کارشناسی ارشد قرار بگیرد. در این کتاب پس از پیشگفتار و مقدمه، طرح کلی محتویات «یادداشت های عَلَم» ارائه شده و در سرفصل هایی مجزا با انتخاب بخش هایی کوتاه از کتاب، به ذکر خاطراتی از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا که در سال ۱۹۶۸ انجام شده و در آن «نیکسون» پیروز شده بود، پرداخته است. همچنین جنگ شش روزه اعراب و اسرائیل نیز در این کتاب مورد واکاوی قرار گرفته است که مهم ترین واقعه در مدت نگارش جلد هفتم خاطرات عَلَم به حساب می‌آید. در پایان نیز به تحلیل محتوای سه کتاب خاطرات دیگر (خاطرات عزّت شاهی، پایی که جا ماند، من زنده‌ام) تحت عنوان و اما بعد... پرداخته شده تا خواننده بتواند با مطالعه این دو بخش مقایسه‌ای میان ایران قبل و بعد از انقلاب اسلامی را به عمل آورد.